Τι ακριβώς γιορτάζουμε σήμερα, 24 Ιουλίου;

Από μία άλλη σκοπιά...

(Του Νίκου Δ. – Θ. Νικολαΐδη)

Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη, σύμφωνα με την παράδοση των τελευταίων 50+ ετών, στην αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος, το οποίο επανήλθε στην Ελλάδα στις 24 Ιουλίου 1974. Με τον όρο «μεταπολίτευση» δηλώνεται αυτή ακριβώς η μεταβολή, δηλαδή η ειρηνική μετάβαση από μία στρατιωτική δικτατορία που συνολικά διήρκεσε (σε δύο διακριτές φάσεις) 87 ολόκληρους μήνες (21.4.1967 – 23.7.1974), σε μία προσωρινή πολιτική κυβέρνηση υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή (1907-1998). Με εξαίρεση τα χρόνια των «μνημονίων», όταν οι εκδηλώσεις είχαν καταργηθεί για ευνόητους λόγους, η επέτειος γιορτάζεται κάθε χρόνο με πολυτελή δεξίωση στο Προεδρικό Μέγαρο. Όμως, τι ακριβώς γιορτάζουμε τη συγκεκριμένη ημερομηνία; Και γιατί, στον αντίποδα, δεν τιμούμε (με επίσημη τελετή) την εξέγερση των νέων του Πολυτεχνείου (14-17 Νοεμβρίου1973) ή την ανταρσία του «Βέλους» που είχε προηγηθεί λίγους μήνες πριν, αλλά και τη (διπλή) κατάληψη της Νομικής Σχολής, όλα τους σημαντικά γεγονότα που οδήγησαν στον κλονισμό της «χούντας των συνταγματαρχών»; Αντιθέτως, πανηγυρίζουμε για ένα γεγονός το οποίο συνδέεται άμεσα με μία οδυνηρή εθνική τραγωδία, απόρροια της οποίας υπήρξε η αλλαγή που συντελέστηκε… Ας δούμε λοιπόν τα πράγματα, από αυτό το πρίσμα.

Μέρτεν και Πόλε: Δύο όψεις στο ίδιο... νόμισμα!

Ο 34χρονος Πόλε ενώ προσάγεται...

Στις 22 Ιουλίου 1976 συλλαμβάνεται στην Αθήνα ο Γερμανός Ρολφ Πόλε (φωτο αριστερά, AP) πολιτικός ακτιβιστής για τον οποίο η κυβέρνηση της ΟΔΓ είχε εκδόσει ένταλμα σύλληψης, θεωρώντας τον τρομοκράτη. Η ευρεία κινητοποίηση της ελληνικής κοινής γνώμης και η υπεράσπιση κορυφαίων Ελλήνων δικηγόρων, απέδωσε (αρχικά) την απόρριξη του αιτήματος της δυτικογερμανικής (τότε) κυβέρνησης. Ωστόσο, κατόπιν πιέσεων και λόγω του ότι η χώρα μας τηρούσε πειθήνια στάση στα κελεύσματα των δυτικών συμμάχων, ο Πόλε τελικά εκδόθηκε και κλείστηκε επί σειρά ετών σε φυλακή ύψιστης ασφάλειας. Χρόνια μετά επέστρεψε στην Ελλάδα, νυμφεύθηκε τη συνήγορό του, εγκαταστάθηκε μόνιμα εδώ και εργάστηκε ως μεταφραστής έως και το θάνατό του που ήρθε το 2004, σε ηλικία μόλις 62 ετών. 

Ο «καταραμένος» Ιούλιος της σύγχρονης Ελλάδας…

Του Νίκου Δ. – Θ. Νικολαΐδη

Ο μήνας Ιούλιος, ένας από τους κατά τεκμήριο θερμότερους του καλοκαιριού, εκτός από τους παρατεταμένους καύσωνες τους οποίους παραδοσιακά περιέχει, έχει ταυτιστεί στο λαϊκό θυμικό με ταραχώδεις περιόδους της σύγχρονης ιστορίας μας. Τα «Ιουλιανά», άλλωστε, είναι η πλέον χαρακτηριστική έκφραση, που παραπέμπει ευθέως σε καταστάσεις ανωμαλίας και εκτροπής. Καθιερώθηκε με αφορμή τα γεγονότα του 1965 («Αποστασία» βουλευτών της «Ενώσεως Κέντρου») και επανήλθε στην επικαιρότητα με εξίσου τραγικό τρόπο το 1974, όταν η στρατιωτική χούντα των Αθηνών ανέτρεψε με κατευθυνόμενο πραξικόπημα της Κυπριακής Εθνοφρουράς το νόμιμα εκλεγμένο Πρόεδρο της μεγαλονήσου Μακάριο Γ’. 

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα, με την πρέπουσα σειρά.

Σαν σήμερα: Όταν μία ημέρα περιείχε… 2 εβδομάδες!

Εφημερίδα 'Η Καθημερινή' (φύλλο της 18.1.1923)

Το βράδυ της Τετάρτης 15 Φεβρουαρίου 1923 οι Έλληνες έπεσαν για ύπνο και, λίγες ώρες αργότερα -όταν ξύπνησαν δηλαδή και αγόρασαν εφημερίδα- διαπίστωσαν πως σε μία νύχτα είχαν… «γεράσει» 13 ολόκληρες ημέρες! Αλλά για να ακριβολογούμε, στην πραγματικότητα εκείνη η Πέμπτη δεν ήταν η 16^η του Φλεβάρη, αλλά η… 1^η του Μάρτη! Ξαφνικά (κυριολεκτικά εν μία νυκτί) 13 ολόκληρες ημέρες είχαν απλώς «εξαφανιστεί» (που εκτός του μήνα, τις στερήθηκε και ο χειμώνας) και είχε ήδη, ξεκινήσει η άνοιξη.

Τι είχε συμβεί…

Η Ελλάδα μαζί με τη γειτονική της Αλβανία, ήταν εκείνο τον καιρό οι μόνες χώρες στα Βαλκάνια{1} (εξαιρουμένης της μουσουλμανικής, ακόμη Τουρκίας) που ακολουθούσαν πάντα το «παλαιό» ημερολόγιο, δηλαδή το λεγόμενο «Ιουλιανό». Αυτό, είχε προταθεί από τον ίδιο τον Ιούλιο Καίσαρα το έτος 45 π.Χ., άρχισε να ισχύει σε ολόκληρη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία την επόμενη χρονιά, ενώ -ύστερα από ορισμένες διορθώσεις- ο χαρακτήρας του οριστικοποιήθηκε το 8 μ. Χ. Ωστόσο, με την πάροδο των αιώνων και σύμφωνα με τα διαρκώς μεταβαλλόμενα αστρονομικά δεδομένα  (μετατόπιση της Εαρινής Ισημερίας) ήταν γενικά διεθνώς παραδεκτό πως θα έπρεπε -απαραίτητα- να επέλθει σε αυτό μία τροποποίηση, προκειμένου να παραμείνει αξιόπιστο και λειτουργικό.

Σαν σήμερα: Οι τελευταίες εκλογές του Μεσοπολέμου!

Όταν "Βενιζελικοί" και "αντί-Βενιζελικοί" αναδείχθηκαν ισόπαλοι...

(Γράφει ο Νίκος Δ. - Θ. Νικολαΐδης)

Είναι Κυριακή, 26 Ιανουαρίου 1936, πριν από ακριβώς 90 χρόνια και οι Έλληνες ψηφοφόροι (μόνο άνδρες, αφού οι γυναίκες θα ψηφίσουν πρώτη φορά σε Εθνικές Εκλογές είκοσι χρόνια αργότερα, το 1956) προσέρχονται στις κάλπες, προκειμένου να δοθεί ένα τέλος στο πολιτικό αδιέξοδο των προηγούμενων ετών, όταν οι κυβερνήσεις των "Φιλελευθέρων" και των "Λαϊκών" εναλλάσσονταν στην εξουσία. 

Σαν σήμερα: Η Θεσσαλονίκη μας ελεύθερη!

 

Πίνακας: Η Άλωση της Θεσσαλονίκης από τον Οθωμανό  σουλτάνο Μουράτ Β'
(πηγή: military-history.gr)

Ύστερα από Οθωμανική σκλαβιά 5 αιώνων (29 Απριλίου 1430 - 26 Οκτωβρίου 1912)

(Γράφει ο ιστορικός ρέκτης Νίκος Δ. - Θ. Νικολαΐδης)

Οκτώβριος 1912: ο Α' Βαλκανικός πόλεμος είναι σε πλήρη εξέλιξη και τα τέσσερα συμμαχικά χριστιανικά κράτη (Ελλάς, Βουλγαρία, Σερβία, Μαυροβούνιο) επιδιώκουν τα όσο το δυνατόν ευρύτερα γεωγραφικά αποκτήματα, σε βάρος της παραπαίουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Βουλγαρία, από την πλευρά της, διαθέτοντας το συντριπτικά πολυπληθέστερο στρατό ψάχνει εναγωνίως διέξοδο προς το Αιγαίο Πέλαγος, προκειμένου να πραγματοποιήσει το μεγαλοϊδεατικό της όραμα, που "γέννησε" η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878). Ελλάδα και Σερβία μάχονται για την κατάληψη Μακεδονικών εδαφών, στα οποία βρίσκονται πυκνοί πληθυσμοί ομοεθνών τους, ενώ το "μικρό" Μαυροβούνιο προσβλέπει κι αυτό, στην εδαφική του ενδυνάμωση.

12 Οκτωβρίου 1944: Ελεύθερη η Αθήνα!

 

Ακρόπολις των Αθηνών (12 Οκτωβρίου 1954)

81 χρόνια από την απελευθέρωση της Αθήνας στις 12 Οκτωβρίου 1944

Στις 12 Οκτωβρίου 1944 η Αθήνα λυτρώθηκε από τη ναζιστική τυρανία. Μετά από 3,5 εφιαλτικά χρόνια βάρβαρης Κατοχής αλλά και μεγαλειώδους Εθνικής Αντίστασης, ο λαός της Αθήνας υποδέχθηκε την ελευθερία του με μια πρωτόγνωρη έκρηξη χαράς και δίκαιη υπερηφάνεια για τους σκληρούς αγώνες και τις θυσίες του.

Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι η Εθνική μας Αντίσταση είχε εξαιρετικά επιτεύγματα: κανένας Έλληνας δεν πολέμησε στο Ανατολικό μέτωπο, ούτε σε άλλο μέτωπο κατά των συμμαχικών δυνάμεων, ματαιώθηκε πολιτική επιστράτευση και σώθηκε η ελληνική νεολαία από τα κάτεργα του Χίτλερ την ώρα που 7,5 εκατομμύρια νέοι απ’ όλη την Ευρώπη δούλευαν ως σκλάβοι στα γερμανικά κολαστήρια, αποτράπηκε η προσάρτηση ολόκληρης της Μακεδονίας από την Βουλγαρία και είχαμε το θαύμα της “Ελεύθερης Ελλάδας” στο 40% της έκτασης της ελληνικής επικράτειας, με πρωτοποριακούς δημοκρατικούς θεσμούς οργάνωσης της παραγωγής και της κοινωνίας. Επιπλέον, με την πολύπλευρη, μαζική και ηρωική δράση του Λαού μας απέναντι στην τριπλή γερμανική, ιταλική και βουλγαρική κατοχή, καθηλώθηκε στην Ελλάδα σημαντικός αριθμός μεραρχιών του Άξονα, τις οποίες στερήθηκε ο Χίτλερ από κρίσιμα για την εξέλιξη του πολέμου μέτωπα.

Σαν σήμερα: «Το όνομά μου είναι Άνθρωπος!»

Εφημερίδα 'Μακεδονία', φύλλο της 2.10.1976
(Πηγή: Εθνική Βιβλιοθήκη).

Η έκδοση του Πόλε!

(Γράφει ο ιστορικός ρέκτης Νίκος Δ. – Θ. Νικολαΐδης)

Στις 1 Οκτωβρίου του 1976 ο Γερμανός δικηγόρος, πολιτικός και μαχητικός ακτιβιστής Ρολφ Πόλε, τότε 34 ετών, εκδόθηκε από τις ελληνικές στις δυτικογερμανικές αρχές, κατόπιν απόφασης (με πλειοψηφία 4-1) του Αρείου Πάγου. Ο Άρειος Πάγος ακύρωσε έτσι, την πρωτόδικη απόφαση του Εφετείου, το οποίο με ψήφους 3-2 είχε απορρίψει το σχετικό αίτημα των γερμανικών αρχών, με το αιτιολογικό ότι η δράση του, επομένως και οι κατηγορίες που τον βάρυναν (ήταν νομικός σύμβουλος στην Οργάνωση Φράξια Κόκκινος Στρατός) είχαν πολιτικό χαρακτήρα. Ακολούθησε ο εγκλεισμός του στα γερμανικά «λευκά κελιά», έως το 1982 που αφέθηκε ελεύθερος λόγω ολοκλήρωσης της ποινής του. Το 1984 επέστρεψε και εγκαταστάθηκε μόνιμα στη χώρα μας, όπου και νυμφεύθηκε τη συνήγορό του, Κατερίνα Ιατροπούλου. Ο Πόλε δε θέλησε να γυρίσει ποτέ στην πατρίδα του και πέθανε τελικά στην Ελλάδα (όπου εργαζόταν ως καθηγητής γερμανικών και μεταφραστής) στις 7 Φεβρουαρίου του 2004 και σε ηλικία μόλις 62 ετών, από καρκίνο.

Χρ. Σπανομανώλης: «Ξεπλήρωσα έναν όρκο…»

 

Η συγκλονιστική μαρτυρία ενός Έλληνα επιζώντα της Μικρασίας!

(Γράφει ο Νίκος Δ. – Θ. Νικολαΐδης)

Πριν από 70 ολόκληρα χρόνια, στο φύλλο της Παρασκευής 30 Σεπτεμβρίου 1955, η εφημερίδα Έθνος δημοσίευσε μία πρωτοσέλιδη αναγγελία: Με έναρξη τη Δευτέρα 3 Οκτωβρίου και σε καθημερινές συνέχειες, ξεκινούσε μία παράθεση αποσπασμάτων (ουσιαστικά ήταν προδημοσίευση ενός βιβλίου, που κυκλοφόρησε σύντομα) του ημερολογίου ενός στρατιώτη που είχε καταφέρει να επιστρέψει ζωντανός από την «κόλαση» της αιχμαλωσίας του, ύστερα από την κατάρρευση του ελληνικού εκστρατευτικού σώματος στη Μικρά Ασία, τον Αύγουστο του μοιραίου 1922.

Ο αφηγητής ονομάζεται Χριστόφορος Α. Σπανομανώλης και είχε γεννηθεί στη Σμύρνη (της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) το 1900. Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου υπηρέτησε αναγκαστικά (ως οθωμανός υπήκοος) στον τουρκικό στρατό, ενώ μετά την ελληνική απόβαση (Μάιος 1919) αυτομόλησε μαζί με τα δύο του αδέλφια και κατατάχθηκαν στις τάξεις των ελληνικών δυνάμεων. Όντας τηλεφωνητής, ήταν σε θέση να αντιλαμβάνεται "από πρώτο χέρι" τις εξελίξεις, ιδιαίτερα εκείνες που οδήγησαν στο «σπάσιμο» του μετώπου και στην άτακτη υποχώρηση των ελληνικών δυνάμεων. Αιχμαλωτίστηκε, όπως και τα δύο του αδέλφια, υπέμεινε μαρτύρια και στερήσεις, αλλά, σε αντίθεση με εκείνα, επέζησε και κατάφερε να γυρίσει στην Ελλάδα έναν χρόνο αργότερα, με τη συμφωνίαπερί ανταλλαγής των αιχμαλώτων.

"Εις την ποινήν του θανάτου!"

 

Σαν σήμερα πριν από μισόν αιώνα: Η "Νέμεσις" της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας!

(Γράφει ο Νίκος Δ. - Θ. Νικολαΐδης)

Στις 24 Αυγούστου του 1975 (ακριβώς 13 μήνες μετά από την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος) το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών με πρόεδρο τον (μετέπειτα βουλευτή) Ιωάννη Ντεγιάννη, εκδίδει την απόφασή του στη δίκη των πρωταιτίων του στρατιωτικού πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 (αριστερά). 

Έναν αιώνα πίσω: «… για του Πάγκαλου τα γούστα…»

Πέμπτη 25 Ιουνίου 1925: Ένοπλοι στρατιώτες επί της οδού Μητροπόλεως 3
(Θέατρο Διονύσια), στο Σύνταγμα.

Η 100ετηρίς επέτειος ενός στρατιωτικού κινήματος, που εξελίχθηκε σε μία βραχύβια δικτατορία οπερετικού τύπου!

(Γράφει ο Νίκος Δ. – Θ. Νικολαΐδης)

Σήμερα οι περισσότεροι θεωρούμε από αδιανόητη έως αδύνατη μία δυναμική παρέμβαση των στρατιωτικών αρχηγών του τόπου στα πολιτικά μας πράγματα. Ωστόσο, έναν ακριβώς αιώνα πίσω η Ελλάδα μαστιζόταν από μία σειρά στρατιωτικών κινημάτων, που τα περισσότερα είχαν τον χαρακτήρα παρέμβασης υπέρ μίας πολιτικής παράταξης, ή εκδηλώνονταν με στόχο την «προστασία» της μορφής του Πολιτεύματος. Πάντως, υπήρξαν και τουλάχιστον δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις κατά τη διάρκεια του Μεσοπόλεμου, που το επιβληθέν πραξικόπημα εξελίχθηκε σε κανονική δικτατορία, με πιο χαρακτηριστικό το καθεστώς της «4^ης Αυγούστου» (1936 – 1941) υπό τον Ιωάννη Μεταξά.

Τα Ερπετά…

Charles Sobhraj & Marie-Andree Leclerc (1975)

(Του Νίκου Δ. – Θ. Νικολαΐδη)

Δύο σχεδόν παράλληλες ιστορίες στυγνής εγκληματικής δράσης…

Ως «Κατά συρροή δολοφόνος» (στα Αγγλικά: Serial Killer) συχνά περιγράφεται ένα άτομο που διαπράττει επαναλαμβανόμενες (και ιδίου «μοτίβου») εγκληματικές πράξεις (κυρίως φόνους) δίχως την παραμικρή συστολή, με ένα κίνητρο που δείχνει δυσανάλογο προς τη βαρύτητα των πράξεών του. Τον Απρίλιο του 2021 η τηλεοπτική συνδρομητική πλατφόρμα Netflix σε συνεργασία με το Βρετανικό Δίκτυο BBC One, παρουσίασαν μία δραματική σειρά με τίτλο The Serpent (Το Φίδι) που είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα. Σε ένδειξη σεβασμού για τη μνήμη των θυμάτων αυτής της απίστευτης ιστορίας, οι διάλογοι του έργου είναι αποκλειστικά μυθοπλαστικοί. Ας δούμε όμως, περί τίνος πρόκειται…

Τετενές και Καραμουρτζούνης: Οι αμφιλεγόμενοι!

 

Ο (απολαυστικός ως "Μαυρογυαλούρος")
ηθοποιός Λάμπρος Κωνσταντάρας.

(Γράφει ο Νίκος Δ. - Θ. Νικολαΐδης)

Υπάρχουν κάποια επώνυμα, που είτε από συγκυρία είτε δικαιολογημένα, έχουν αποκτήσει έναν συγκεκριμένο χαρακτήρα στο δημόσιο λόγο και η εκφορά τους συνδυάζεται συχνά με μία διάθεση κυνικού αστεϊσμού. Όσο πιο αμφιλεγόμενος μείνει κάποιος, με τη δράση και τα έργα του στο συνολικό θυμικό, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει να μνημονεύεται (όχι πάντα ευχάριστα) από τις επόμενες γενιές. Ας ασχοληθούμε με δύο από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις ανθρώπων αυτής της κατηγορίας.

Κουρδική… «Βάρκιζα»: Ιστορικό κάλεσμα Οτσαλάν για ειρήνευση!

 

(Του Νίκου Δ. - Θ. Νικολαΐδη)

Πριν μόλις λίγες ώρες γνωστοποιήθηκε μέσα στην Τουρκική Βουλή, το πολύ-αναμενόμενο κάλεσμα του φυλακισμένου από το Φεβρουάριο 1999 ηγέτη του Κουρδικού «Εργατικού Κόμματος», Αμπντουλάχ Οτσαλάν (ΕΓΣ «Άπο») προς τους μαχητές του επαναστατικού στρατού του PKK να εγκαταλείψουν τον ένοπλο αγώνα και να συνεισφέρουν, από κοινού με την τουρκική κυβέρνηση στην οριστική ειρήνευση των νοτιοανατολικών περιοχών της χώρας, οι οποίες κατοικούνται από συμπαγείς Κουρδικούς πληθυσμούς.

Προδιαγεγραμμένη εξέλιξη.

Ήδη από λίγους μήνες πριν, η δήλωση του (παλαιότερα άκαμπτου στο ζήτημα των Κούρδων), αρχηγού του Εθνικιστικού Κόμματος της Τουρκίας και εταίρου στην κυβέρνηση, Μπαχτσελί, πως «ο Οτσαλάν θα μπορούσε να αποφυλακιστεί, με την προϋπόθεση ότι θα πείσει τους πρώην μαχητές του να καταθέσουν τα όπλα», πέρα από την γενική έκπληξη που προκάλεσε, έχει προετοιμάσει το κλίμα στη γείτονα, για έναν ιστορικό συμβιβασμό. 

Σαν σήμερα: Επί ποδός πολέμου!

 

(Πηγή: corfupress.gr)

Όταν Ελλάδα και Τουρκία βρέθηκαν ένα βήμα πριν τη σύρραξη!

(Γράφει ο Νίκος Δ. - Θ. Νικολαΐδης)

Μπιλ Κλίντον (Ιανουάριος 1996):«Νόμιζα ότι οι βοηθοί μου αστειεύονταν όταν έλεγαν ότι η Τουρκία και η Ελλάδα θα εμπλακούν σε πόλεμο για βραχονησίδες στις οποίες δεν ζουν παρά μόνο πρόβατα».

«Κρίση στα Ίμια» ονομάζεται εμφατικά η έντονη αντιπαράθεση που ξέσπασε τον Ιανουάριο του 1996 μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, έχοντας αφορμή την αμφισβήτηση από την δεύτερη, του καθεστώτος κυριαρχίας υπέρ της πρώτης που ίσχυε στην περιοχή των βραχονησίδων του Αιγαίου Πελάγους, με βάσει την παλαιότερη (1932) Ιταλο-τουρκική σύμβαση. Κατά τη διάρκεια των 7 ημερών που διήρκεσε η κρίση, το ενδεχόμενο κήρυξης ενός πολέμου μεταξύ των δύο χωρών υπήρξε πολύ πιθανό και αποφεύχθηκε χάρις στην παρέμβαση του ΝΑΤΟ αλλά κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών. Σε όλη τη διάρκεια της κρίσης αναδείχθηκε η δυσπιστία του τότε Έλληνα πρωθυπουργού (ο Κώστας Σημίτης μόλις είχε αναλάβει την εξουσία) προς την ηγεσία κρατικών υπηρεσιών και ειδικότερα των ενόπλων δυνάμεων, με χαρακτηριστική τη μετέπειτα δήλωσή του πως «οι ένοπλες δυνάμεις έφταιξαν και θα πληρώσουν». Επίσης, η φράση του «θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών» που μάλιστα ειπώθηκε εντός της Ελληνικής Βουλής, από πολλούς ερμηνεύτηκε ως ταπεινωτική για τη χώρα. Αργότερα ο τότε αρχηγός ΓΕΕΘΑ ναύαρχος Χρήστος Λυμπέρης επιχείρησε να απαντήσει στις αιτιάσεις εναντίον του, εκδίδοντας ένα πόνημα με θέμα τη διαχείριση κρίσεων.

Ο «ματωμένος» Δεκέμβρης του 1944

(Γράφει ο Νίκος Δ. – Θ. Νικολαΐδης)

Κάθε Δεκέμβριο η σκέψη μου πλανιέται σε εκείνο το ολέθριο «κίνημα των Αριστερών»[*] με στόχο την κατάληψη της εξουσίας, που φέτος συμπληρώθηκαν 80 ακριβώς έτη από το ξέσπασμά του. Με το ψύχραιμο βλέμμα ενός μελετητή της ιστορίας και τόσα χρονιά μετά, είναι σχεδόν βέβαιο ότι μπορούμε να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα σχετικά με τους λόγους που ο λαός της Αθήνας βίωσε μία ακόμη τραγωδία εφάμιλλη εκείνων της Κατοχής, μόλις δύο μήνες μετά την Απελευθέρωσή του (12 Οκτωβρίου ’44) από τα ναζιστικά στρατεύματα.

[*]σύμφωνα με μία χαρακτηριστική έκφραση του πατέρα μου Δημήτρη Νικολαΐδη (1927-1990) ο οποίος είχε ζήσει τις δραματικές αυτές στιγμές της νεώτερης ιστορίας μας, ως ένας 17χρονος, ορφανός από πατέρα. Μάλιστα λίγο έλειψε να χάσει τη ζωή του όταν δίχως λόγο (ο ίδιος ήταν αμέτοχος στα γεγονότα) τον πολυβόλησε ένα βρετανικό αεροπλάνο ενώ προχωρούσε αμέριμνος επί της Ιεράς Οδού, στο ύψος της Γεωπονικής Σχολής. Στη φωτογραφία διακρίνεται (αριστερά) να βαδίζει μαζί με έναν φίλο του στην Οδό Σταδίου (1944). Φορούν τις στολές εξόδου του Ορφανοτροφείου Χατζηκώνστα.

Ιστορικό πλαίσιο

Βρισκόμαστε στο τελευταίο πια στάδιο της ανθρωποσφαγής του Β’ Π.Π. που είχε αρχίσει, τυπικά στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1939, όταν η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στη ναζιστική Γερμανία, με αφορμή τις συμμαχικές τους υποχρεώσεις προς την Πολωνία. 

Δεκέμβριος 1975: Πως γεννήθηκε η «Ε.Ο. 17Ν»

Τον Ιούλιο του 1974 η λεγόμενη «χούντα των συνταγματαρχών» που είχε καταδυναστεύσει το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού λαού (εξαιρουμένων των οργάνων της και ελαχίστων υποστηρικτών) κατάρρευσε σα «χάρτινος πύργος» λόγω της εμπλοκής της στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, εκλεγμένου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας (1960-1977). Η Τουρκική εισβολή που ακολούθησε στο νησί (20.7.1974) υπό την ανοχή (αν όχι με τις «ευλογίες») των Η.Π.Α και του Ν.Α.Τ.Ο. αλλά και με «μουδιασμένη» αποδοχή των περισσότερων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, δίνει τη «χαριστική βολή» στο τυραννικό καθεστώς του «αφανούς δικτάτορα» Δημήτρη Ιωαννίδη (25.11.1973 – 23.7.1974), πρώην επικεφαλής της πανίσχυρης Ε.Σ.Α. Οι στρατιωτικοί, δηλώνοντας αδυναμία να φέρουν σε πέρας έναν ολοκληρωτικό πόλεμο Ελλάδας-Τουρκίας, καλούν τους παλαιούς πολιτικούς (που οι ίδιοι είχαν εκδιώξει, στις 21.4.1967 ως «φαύλους») σε σύσκεψη, παραδίδοντάς τους την εξουσία τις βραδινές ώρες της 23^ης Ιουλίου. Τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας (24.7.74) ο αυτοεξόριστος στο Παρίσι από το 1963, πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής φτάνει αεροπορικώς στην Αθήνα και αναλαμβάνει πρόεδρος μίας (προσωρινής) Κυβέρνησης Εθνικής Σωτηρίας. Σημειώνεται ότι ο Σερραίος πολιτικός ορκίστηκε σε τελετή μέσα στη Μητρόπολη, υπό τη σκέπη του διορισμένου από τη χούντα «προέδρου της δημοκρατίας» στρατηγού Φαίδωνα Γκιζίκη και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Σεραφείμ.

Ένοπλες επεμβάσεις «συμμάχων» στην Ελλάδα.

(Του Νίκου Δ. – Θ. Νικολαΐδη)

Ο Δεκέμβριος είναι ένας μήνας διαχρονικά ταυτισμένος με μία σειρά από δραματικά γεγονότα που «σημάδεψαν» αποφασιστικά την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας.  Από τον «ματωμένο» Δεκέμβρη του 1944 στην πρωτεύουσα (που θεωρείται σαν το προανάκρουσμα του εμφυλίου πολέμου 1946-1949) έως τη δολοφονία του 15χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου στα Εξάρχεια το Δεκέμβριο του 2008 (που πυροδότησε ανεξέλεγκτες αντιδράσεις για πολλές ημέρες, απειλώντας μέχρι και… ανατροπή του κοινωνικού καθεστώτος) η σκέψη όλων μας αυτές τις ημέρες αναζητεί τις αιτίες οι οποίες προκαλούν τέτοιας έκτασης συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις. Η χώρα μας είναι μικρή, με εμφανή την υστέρηση σε σχέση με τις ισχυρές (οικονομικά και πολιτικά) χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όμως στον αντίποδα διαθέτει μία γεωγραφική θέση που την καθιστά αρκετά σημαντική για την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Στη φωτογραφία: Μαχητές του ΕΛΑΣ ταμπουρωμένοι σε δρόμο της Αθήνας το Δεκέμβριο του 1944. Φορούν γερμανικές χλαίνες και κράνη (φωτογραφία: Dmitri Kessel)

22 Αυγούστου 1922: Η μάχη στη Μικρασία έχει κριθεί!

Εφημερίδα Έθνος, φύλλο της 22.8.1922

Η δραματική κορύφωση της ήττας του ελληνικού στρατού…

(Γράφει ο Νίκος Δ. – Θ. Νικολαΐδης)

Σαν σήμερα, στις 22 Αυγούστου του 1922 ο ελληνισμός βίωσε μία από τις τραγικότερες εμπειρίες της σύγχρονης ιστορίας του. Η εκστρατεία του ελληνικού στρατού προς την Άγκυρα, όπου έδρευε το επιτελείο του μεγάλου αντιπάλου, Μουσταφά Κεμάλ Πασά, είχε τερματιστεί με τον πλέον οδυνηρό τρόπο. Έπειτα από την αποτυχία του προηγουμένου καλοκαιριού στην πολύνεκρη μάχη του Σαγγάριου, τα ελληνικά τμήματα ήταν καθηλωμένα επί ένα έτος στις γραμμές αμύνης (επί του άξονα Εσκί Σεχίρ – Αφιόν Καραχισάρ) και ανέμεναν στωικά το… μοιραίο. Οι Έλληνες μαχητές είχαν εξαντλήσει κάθε όριο αντοχής και υπομονής. Πτωχά σιτισμένοι, με πεσμένο το ηθικό από την πολύμηνη παραμονή μέσα σε εχθρικό έδαφος, με ελάχιστη ενημέρωση για το τι μέλλει γενέσθαι, αναρωτιούνταν πότε και πως θα έληγε η εκκρεμότητα.

Σαν σήμερα: ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ!

ΑΤΤΙΛΑΣ ΙΙ 

(Γράφει ο Νίκος Δ. – Θ. Νικολαΐδης)

Σαν σήμερα, την Τετάρτη 14 Αυγούστου του 1974 -δηλαδή ακριβώς μισό αιώνα πριν- η Τουρκία εξαπόλυσε στην Κύπρο το δεύτερο μέρος του κατακτητικού της σχεδίου για την κατάληψη του βόρειου-ανατολικού τμήματος του νησιού. Το σχέδιο αποκλήθηκε «Αττίλας 2» και στόχευε στην στρατιωτική διείσδυση εντός των ορίων που η τουρκική κυβέρνηση είχε η ίδια καθορίσει, προκειμένου να διασφαλίσει –όπως υποστήριξε- τα δικαιώματα της τουρκοκυπριακής κοινότητας (περίπου 110.000 ανθρώπων) της νήσου. Σημειωτέο ότι με αφορμή (και πρόσχημα) το προδοτικό πραξικόπημα της Κυπριακής Εθνοφρουράς σε βάρος του νόμιμα εκλεγμένου προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου (15 Ιουλίου 1974) είχε εκδηλωθεί -στις 20 Ιουλίου- η τουρκική εισβολή στη βόρεια ακτή της Κύπρου. Την επιχείρηση αυτή των πολύ  ισχυρών τουρκικών αποβατικών δυνάμεων δε στάθηκε δυνατό να αντιμετωπίσει η Κυπριακή πλευρά, ενώ στον αντίποδα, χαλαρή και καθυστερημένη υπήρξε η αντίδραση της ελληνικής «χούντας». Η Τουρκία, μέσα σε μόλις δύο-τρία 24ωρα είχε καταφέρει τον πρώτο της στόχο, που ήταν η δημιουργία ενός ασφαλούς προγεφυρώματος στην Κυρήνεια. Κάτι το οποίο εν-συνεχεία θα έπαιζε τον πλέον καθοριστικό ρόλο στην όλη εξέλιξη (αλλά και την οριστική έκβαση) της τόσο δραματικής εκείνης κατάστασης.